Op zoek naar antwoorden, niet naar Marlotte

Marlotte bestaat niet. Dat weten we al in de eerste minuten van de Zembla-podcast 'Op zoek naar Marlotte'. In de podcast zoekt Lizzy Diercks uit wie Marlotte is, een meisje waarmee een medewerkster van De Kindertelefoon drie jaar lang contact had terwijl ze wegkwijnde in een eenzame ziekenhuiskamer. Het verhaal neemt gekke, schijnbaar onverklaarbare bochten tot Diercks bij de enige logische conclusie uitkomt: Marlotte is niet echt. Dat is ze nooit geweest. Maar met wie heeft Annika van De Kindertelefoon dan al die tijd gesproken? Hoewel ik in de eerste minuten eigenlijk al weet hoe het verhaal eindigt, luister ik gedwee verder, want ik heb nog zoveel vragen. Hoe ik die ervaring in vijf afleveringen beleefde, lees je hier.

Een zachte, aangename stem en een spannende soundtrack zijn alles wat deze podcast nodig heeft om een beklijvend onderzoek uit de doeken te doen. Ik kon mijn telefoon haast niet meer wegleggen om te eten, zo hard verlangde ik meer te weten over de zaak Marlotte. De podcast houdt moeiteloos een heel aantal ballen in de lucht en wisselt vlotjes af tussen verscheidene onderzoekspaden. Op die manier blijft het publiek bij de zaak en houdt Diercks het tempo er goed in. Het publiek wordt bijna even dicht bij het onderzoek betrokken als de journaliste zelf. Elk nieuw pad heeft zijn eigen haas met klok waar je achteloos achteraan loopt. Elke tegenslag voelt als een zware teleurstelling die je even moet verwerken; een gat waar je met plezier insprong, maar nu ook weer eigenhandig uit moet kruipen.

Het was dan misschien niet wat ze voor ogen had – want liever had Diercks het verhaal van een meisje verteld die had moeten lijden onder de tekortkomingen van het Nederlandse zorgsysteem – toch is het verhaal hyperpopulair onder de podcastverslinders. Jammer is dat Diercks zelf meer moeite lijkt te hebben om haar onderzoekspiste los te laten dan wij. Het zorgsysteem faalde namelijk niet. Alleen lijkt dat wel vier van de vijf aflevering zo te zijn. Dat beklaagt het ziekenhuis in kwestie zich natuurlijk ook. Op zich was de verhaallijn uitnodigend, duidelijk en persoonlijk. Goed voor de luistercijfers dus. Toch had het onderzoek misschien eerlijker kunnen zijn, tegenover de zorg, maar ook tegenover de luisteraar, want ik blijf achter met een dubbel gevoel.

Vanaf aflevering één had ik al mijn twijfels over het verhaal dat me verteld werd: een meisje van 13 zou in een ziekenhuis hebben gelegen voor meer dan drie jaar, zonder ouders, zonder voogd, zonder vrienden (No worries, je bent niet gespoild). En als we dan toch al mogen weten dat Marlotte geen bestaand persoon is, wie is ze dan wel? Hoe heeft dit alles drie jaar lang kunnen aanslepen? Na vijf afleveringen weet ik het eigenlijk nog steeds niet. Uit respect voor bepaalde mensen in het onderzoek, gaat Diercks niet in op bepaalde vragen en wordt het uiteindelijke resultaat van het onderzoek maar oppervlakkig besproken. Maar toch, hoe is iemand drie jaar lang voor de gek gehouden op een ongelofelijk ingenieuze en complexe manier? Dat weet ik nu nog steeds niet helemaal. En is dat uiteindelijk niet een veel relevantere en uniekere vraag in deze case dan een nieuwe aanklacht tegen een zorgsysteem dat nu al maar met moeite het hoofd boven water houdt? Misschien.

In totaal is 'Op zoek naar Marlotte' een geslaagde podcast met een succesvolle en engagerende benadering op een uniek verhaal. Of het een even geslaagd en ethisch staaltje onderzoeksjournalistiek is, staat voor sommigen wat meer ter discussie. In elk geval heb ik geen spijt van de uren die ik hieraan spendeerde. Niemand, denk ik. Behalve Annika van De Kindertelefoon.

3/5